Najnowszy numer e-biuletynu

 pw4fin

 

Artykuły

Jak oceniać projekty gospodarcze?

W warunkach gospodarki rynkowej, przy istniejącej konkurencji wiele przedsiębiorstw podejmuje inwestycje rzeczowe. Inwestowanie w rzeczowe składniki majątku pozwala na rozwój przedsiębiorstwa i wzrostu jego efektywności, Umożliwia również wprowadzenie nowych wyrobów czy unowocześnienie procesów produkcji.

 

W warunkach gospodarki rynkowej, przy istniejącej konkurencji wiele przedsiębiorstw podejmuje inwestycje rzeczowe. Inwestowanie
w rzeczowe składniki majątku pozwala na rozwój przedsiębiorstwa i wzrostu jego efektywności, Umożliwia również wprowadzenie nowych wyrobów czy unowocześnienie procesów produkcji.
Podstawowe czynniki wpływające na efektywność inwestycji rzeczowych
Na efektywność inwestycji wpływa wiele czynników zarówno w okresie opracowania projektu inwestycyjnego, jak jego realizacji i eksploatacji. Uwzględniając możliwości inwestycyjne przedsiębiorstwa, zasadność podjęcia projektu, prawidłowo opracowany harmonogram realizacji i eksploatacji inwestycji, efektywność przedsięwzięcia inwestycyjnego zależą także od takich czynników, jak:
CZAS
Im dłuższy okres realizacji i eksploatacji inwestycji, tym trudniej jest oszacować prawidłowo strumienie pieniężne zarówno po stronie wydatków, jak i przychodów. Strumienie pieniężne są przeważnie różnie rozłożone w czasie. Ich aktualna wartość w okresie podejmowania decyzji będzie wpływać na efektywność przedsięwzięć inwestycyjnych. Najkorzystniej byłoby, gdyby można było dokonywać wydatków jak najpóźniej w stosunku do osiąganych przychodów. W rzeczywistości bywa odwrotnie. Dlatego istotne jest planowanie wydatków, by w poszczególnych etapach realizacji inwestycji w pełni wykorzystać stworzone moce produkcyjne. Przeważnie inwestycja oznacza „zamrożenie" kapitału, którego zwrot nastąpi za jakiś czas. Jednocześnie pojawia się pewien element psychologiczny, wyrażający się w tym, że inwestor rezygnuje z konsumpcji bieżącej na rzecz przyszłych korzyści. Ważne są zatem wysokości stóp procentowych przyjmowane do ustalania aktualnej wartości strumieni pieniężnych związanych z daną inwestycją.
RYZYKO
Ryzyko wzrasta wraz z wydłużaniem okresu przygotowania, realizacji i eksploatacji inwestycji. Rośnie bowiem ryzyko nieuzyskania planowanych przychodów (w wyniku niższych cen i mniejszej sprzedaży niż planowano). Mogą wzrosnąć także ceny czynników produkcji (nośników energii, koszty pracy), podatki.
W długim okresie inwestor nie dysponuje dokładnymi informacjami co do wysokości cen czynników produkcji i wyrobów lub usług finalnych. Ryzyko związane jest także ze zmianą struktury popytu, preferencjami w systemach podatkowych.
POZIOM NADWYŻKI FINANSOWEJ
Wysokość nadwyżki finansowej zależy od wysokości zysku netto i odpisów amortyzacyjnych. Kwota zysku pozostająca do dyspozycji przedsiębiorstwa zależna jest przy danym zysku brutto od konstrukcji podatku dochodowego. Im niższe obciążenia podatkowe, tym wyższa efektywność inwestycji. Na wysokość podatku można wpłynąć stosując przepisy dopuszczające dozwolony wzrost podwyżki stawek amortyzacji. Taki wpływ amortyzacji jest szczególnie ważny, gdy obowiązują wysokie stawki podatku.
Analizę opłacalności inwestycji rzeczowych zazwyczaj rozpoczyna się, wykorzystując tzw. proste metody oceny projektów inwestycyjnych. Metody te są używane przede wszystkim do wstępnej selekcji przedsięwzięć inwestycyjnych. Są one uproszczone z tego względu, że przepływy finansowe wyrażane są w wartościach nominalnych i nie uwzględniają zmian wartości pieniądza w czasie. Do najczęściej stosowanych prostych metod oceny projektów inwestycyjnych zalicza się:
• okres zwrotu nakładów,
• prostą stopę zwrotu.

 

Okres zwrotu nakładów
Czas niezbędny do odzyskania początkowych nakładów inwestycyjnych na realizację przedsięwzięcia z przepływów pieniężnych osiąganych w kolejnych okresach (latach) funkcjonowania przedsięwzięcia nazywany jest okresem zwrotu. Okres zwrotu ustalany jest przez dodanie przepływów finansowych netto (wpływ – odpływ) osiąganych w kolejnych latach jego funkcjonowania do początkowych nakładów (wartości ujemne) na realizację przedsięwzięcia. Gdy nakłady zostaną zrównoważone przez skumulowane przepływy finansowe z kolejnych okresów, następuje, odzyskanie zainwestowanych nakładów. Czas, niezbędny na odzyskanie poniesionych nakładów, to okres zwrotu. Metoda okresu zwrotu pozwala na dokonanie wyboru spośród rozpatrywanych projektów inwestycyjnych takiego wariantu, który umożliwia najszybsze odzyskanie poniesionych nakładów. W przypadku, gdy przepływy pieniężne generowane przez inwestycję są jednakowej wielkości (w poszczególnych latach analizy) okres zwrotu (OZ) można obliczyć według wzoru:
OZ= Io/NCFt
gdzie:
Io — początkowe nakłady inwestycyjne,
NCFt — przepływy pieniężne netto w roku t (w jednakowej wysokości),
t = 0, 1, 2,...,n — kolejny rok okresu obliczeniowego.
Wzór ten ma ograniczone zastosowanie, ponieważ może być stosowany tylko wtedy, gdy przepływy pieniężne generowane przez przedsięwzięcie w kolejnych latach są sobie równe. W praktyce, przy inwestycjach rzeczowych taka sytuacja występuje jednak rzadko.
Stosując kryterium oceny inwestycji według metody okresu zwrotu, należałoby wybrać inwestycję którą cechuje krótszy okres zwrotu. Jeżeli są to projekty wykluczające się (nie mogą być realizowane jednocześnie), to właśnie inwestycja powinna być realizowana.
Wadą tej metody jest nieuwzględnianie wartości pieniądza w czasie, dlatego często stosowaną modyfikacją podanej metody jest uwzględnianie dochodów pieniężnych w wartościach dyskontowanych. Taka metoda oceny opłacalności inwestycji rzeczowych nazywana jest wtedy zdyskontowanym okresem zwrotu. Zdyskontowany okres zwrotu jest metodą pokrewną, przy czym przepływy pieniężne są dyskontowane przyjętą stopą procentową, a dopiero potem kumulowane.
Kolejną wadą okresu zwrotu jest pomijanie przepływów finansowych występujących po okresie zwrotu nakładów na przedsięwzięcie. Może się zdarzyć, że zostanie odrzucony projekt, którego okres zwrotu jest relatywnie dłuższy, ale później generuje wysokie (dodatnie) przepływy pieniężne netto. Czyli nie uzyskujemy informacji o całkowitej efektywności inwestycji, a jedynie o płynności nakładów. Preferuje się inwestycje zapewniające szybki zwrot poniesionych nakładów, a więc inwestycje przynoszące w krótkim czasie wysokie wpływy. W warunkach gospodarki ustabilizowanej takie wartościowanie może prowadzić do wyboru mniej korzystnych projektów. Metoda może być przydatna w gospodarce nieustabilizowanej, kiedy jest wysoka inflacja, gdy trudno określić precyzyjnie warunki działania przedsiębiorstwa w długim okresie.
Zaletą metody okresu zwrotu jest prostota obliczania oraz informacja po jakim czasie inwestor odzyska zainwestowane nakłady. Metoda ta nie powinna być jedynym stosowanym narzędzie decyzji inwestycyjnych należy ją łącznie z innymi metodami.
Prosta stopa zwrotu
Ocenę przedsięwzięć inwestycyjnych przeprowadzić można także, wykorzystując metodę prostej stopy zwrotu. Stopa zwrotu (zysku) określa stosunek rocznego zysku do wartości kapitału służącego sfinansowaniu początkowych nakładów inwestycyjnych. Metoda ta jest modyfikowana w zależności od potrzeb. Do obliczenia stopy zwrotu (SZ) służy formuła:

 

   http://produktyregionalne.edu.pl