Najnowszy numer e-biuletynu

 pw4fin

 

Artykuły

Bezpieczeństwo w rolnictwie

Rolnictwo jest jednym z najbardziej niebezpiecznych ze wszystkich sektorów gospodarki. Rolnicy są narażeni na wysokie ryzyko urazów śmiertelnych i zranień, chorób płuc związanych z pracą, utraty słuchu spowodowanego hałasem, chorób skóry i niektórych nowotworów związanych z chemikaliami a także przedłużonym przebywaniem na słońcu. Rolnictwo jest jedną z nielicznych gałęzi przemysłu, w których rodziny (często dzielące się pracą i mieszkające w jednym domu) są również narażone na urazy, choroby i śmierć. Można zmniejszyć ryzyko wystąpienia wypadków zwracając szczególną uwagę na przepisy dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa, które dotyczą rolnictwa. W ten sposób można znacznie zmniejszyć koszty osobiste, społeczne i finansowe wypadków.

 

Aby móc zidentyfikować i unikać wypadków w gospodarstwie, konieczne jest przeprowadzenie oceny ryzyka. Pozwoli to sprawdzić, które obszary gospodarstwa stwarzają największe zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa. Po zidentyfikowaniu tych potencjalnych zagrożeń można podjąć praktyczne kroki w celu uniknięcia wypadków.
Przepisy prawne wymagają, aby wszyscy pracodawcy lub osoby prowadzące działalność na własny rachunek, oceniały własne ryzyko i ryzyko dla każdego, kto dla nich pracuje w odniesieniu do miejsca pracy. Ustawa wymaga podjęcia praktycznych kroków w celu uniknięcia wypadków w miejscu pracy.
Oczywiście nie oznacza to, że należy całkowicie wyeliminować wszystkie zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa w danym gospodarstwie, bardziej chodzi o to, aby podjąć wszelkie kroki, które są praktyczne i racjonalnie, aby zagwarantować, że pracodawca i pracownicy pracują w bezpiecznym otoczeniu. Oznacza to przeprowadzenie rozsądnego zarządzania ryzykiem i wprowadzanie kontroli, które są proporcjonalne do ryzyka.
Do wypadku dochodzi najczęściej wskutek niewłaściwej organizacji stanowiska pracy, niestosowania ochron indywidualnych przez rolników, nieostrożnego zachowania czy niewłaściwego obsługiwania maszyn i zwierząt gospodarskich. Pozytywnym zjawiskiem jest natomiast tendencja spadkowa, jeśli chodzi
o liczbę nieszczęśliwych zdarzeń wśród rolników indywidualnych, obserwowana już od wielu lat. W głównej mierze to zasługa rosnącej świadomości obecności różnorodnych zagrożeń w środowisku pracy oraz nabywanej przez rolników umiejętności ich eliminacji.
Z pewnością przyczyniły się do tego liczne programy profilaktyczne, akcje uświadamiające i kampanie informacyjne, realizowane konsekwentnie m.in. przez inspekcję pracy, które stały się integralną częścią prewencji wypadkowej w rolnictwie.
Najwięcej wypadków przy pracy rolniczej w ostatnich latach było
w grupach: "upadki osób", "pochwycenia
i uderzenia przez części ruchome maszyn i urządzeń" oraz "uderzenia, przygniecenia i pogryzienia przez zwierzęta". Wypadki tych trzech grup stanowiły ponad 75% wszystkich wypłaconych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) odszkodowań z systemu ubezpieczenia społecznego rolników. Najwięcej, bo ponad połowa wypadków, była skutkiem upadku osób - najczęściej na skutek potknięcia, poślizgnięcia lub upadku z wysokości (z drabin, schodów, przyczep itp.). Ze statystyk wynika, że aż ponad 80% wszystkich odnotowanych nieszczęśliwych zdarzeń w rolnictwie miało miejsce w obejściach gospodarskich, a więc na podwórzu, w budynkach inwentarskich i gospodarczych. Pozostałe wypadki zdarzyły się na polach, łąkach i pastwiskach, w lasach i na drogach.

Główne źródła chorób zawodowych
Choroba zawodowa rolnicza, w myśl artykułu 12 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to choroba, która powstała w związku
z pracą w gospodarstwie rolnym i objęta jest wykazem chorób zawodowych. Do chorób zawodowych, na jakie najczęściej zapadają rolnicy, należą: choroby układu oddechowego - dychawica oskrzelowa, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, a także uczuleniowe zapalenie skóry oraz kleszczowe zapalenie mózgu i opon mózgowo - rdzeniowych.
Jednymi z częściej występujących chorób zawodowych rolników są choroby odzwierzęce, czyli takie choroby zakaźne i pasożytnicze, którymi człowiek może zarazić się od zwierząt chorych lub będących nosicielami pasożytów, prionów, wirusów, bakterii, grzybów.

 

GRAFIKA

 

W rolnictwie występuje również ryzyko zawodowe związane z narażeniem rolników na czynniki chemiczne, które są nierzadko przyczyną zatruć ostrych albo przewlekłych lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne. Głównym źródłem tego narażenia są środki ochrony roślin oraz nawozy. Obie te substancje są celowo wprowadzane do środowiska w określonych stężeniach. Środki ochrony roślin są to związki o nieselektywnym działaniu oraz łatwej zdolności przenikania do organizmu ssaków, a przede wszystkim są to substancje w większości toksyczne.
Zgłaszanie chorób zawodowych
Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu i inspektorowi pracy, których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca była wykonywana. Zgłoszenia choroby zawodowej może dokonać lekarz, lekarz weterynarii lub sam rolnik podejrzewający, że występują u niego objawy mogące wskazywać na taką chorobę. Inspektor sanitarny kieruje rolnika na badanie w celu rozpoznania choroby. Po przeprowadzeniu badań wydawane jest orzeczenie m. in. na podstawie którego inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Działania przeciwdziałające chorobom rolniczym
Ustawa z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników narzuca na KRUS obowiązek podejmowania działań mających na celu zapobieganie wypadom przy pracy rolniczej oraz chorobom zawodowym. Obecnie są one realizowane poprzez:
organizację bezpłatnych szkoleń w zakresie ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym,
upowszechnianie wiedzy na temat zagrożeń w rolnictwie,
nagradzanie producentów bezpiecznych maszyn i sprzętu rolniczego,
prowadzenie działań w zakresie stosowania zasad bezpiecznej pracy w gospodarstwie rolnym.
Oprócz działań prewencyjnych realizowanych przez jednostki administracyjne, rolnicy powinni stosować indywidualne środki ochrony:
respiratory – chroniące układ oddechowy przed alergizującym i toksycznym pyłem,
a także niektórymi zarazkami chorób odzwierzęcych,
maski z filtrami lub filtropochłaniaczami – ich użycie jest wskazane podczas wykonywania czynności, podczas których powstają duże ilości pyłów.
odpowiedni strój ochronny.
Biorąc pod uwagę fakt, że przyczyną większości alergicznych i immunotoksycznych chorób układu oddechowego są drobnoustroje i szkodniki rozwijające się w ziarnie zbóż oraz innych surowcach roślinnych, warto również zadbać
o odpowiednie warunki zbioru i przechowywania płodów rolnych. Wśród czynności, które mogą zminimalizować ryzyko zachorowań na tego typu schorzenia należą:
szybki zbiór ziarna i siana,
odpowiednie suszenie zebranych surowców,
dbałość o odpowiednie warunki magazynowania płodów rolnych,
korzystanie (w miarę możliwości) z nowoczesnych technologii przechowywania pasz,
posługiwanie się chemicznymi i fizycznymi metodami ograniczania zagrożeń, jak konserwacja pasz czy montaż nowoczesnych systemów wentylacyjnych,
dbałość o właściwą kondycję maszyn i urządzeń wykorzystywanych przy zbiorze i obróbce surowców.
W swojej pracy rolnicy często mają do czynienia z środkami chemicznymi, dlatego niezwykle ważne jest przestrzeganie podstawowych zasad związanych z użytkowaniem tych substancji, takich jak:
dbałość o odpowiedni stan urządzeń wykorzystywanych podczas oprysków,
uwzględnienie czynników środowiskowych (nie wykonywanie zabiegów przed spodziewanymi opadami deszczu, na terenach podmokłych czy zamarzniętych),
zabezpieczenie wszelkich cieków wodnych, studni znajdujących upraw chronionych znajdujących się w pobliżu plantacji poddawanej opryskom oraz zachowanie stref ochronnych wymaganych przepisami,
niedopuszczalna jest obecność dzieci podczas wykonywania jakichkolwiek zabiegów chemicznych,
zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania środków chemicznych,
postępowanie tylko zgodnie z instrukcjami zawartymi na etykietach.
Literatura:
Bezpieczeństwo i higiena pracy w gospodarstwie rolnym – poradnik dla doradców.
Jerzy Błaszczak, Choroby zawodowe w rolnictwie.
Joanna Radziewicz, Na co chorują rolnicy?
Michał Wnęk
CDR o/Kraków

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   http://produktyregionalne.edu.pl