Najnowszy numer e-biuletynu

 pw4fin

 

Artykuły

Co to jest ryzyko?

Ryzyko jest jednym z najbardziej popularnych pojęć pojawiających się w naukach ekonomicznych. Podjęcie każdego działania i każdej decyzji wiąże się z ryzykiem, zaś działanie w warunkach ryzyka jest nieodłącznym atrybutem każdej gospodarki.

 

Ryzyko jest jednym z najbardziej popularnych pojęć pojawiających się w naukach ekonomicznych. Podjęcie każdego działania i każdej decyzji wiąże się z ryzykiem, zaś działanie w warunkach ryzyka jest nieodłącznym atrybutem każdej gospodarki.
Można określić, że ryzyko to możliwość zaistnienia odchyleń od stanu planowanego, możliwych do obliczenia przy wykorzystaniu rachunku prawdopodobieństwa lub innych metod statystycznych. W opozycji do niego stoi niepewność która występuje, gdy nie ma możliwości oszacowania prawdopodobieństwa wystąpienia takiego odchylenia. W przypadku ryzyka wystąpienie danego scenariusza skutkuje określonym poziomem wielkości docelowej, niepewność natomiast oznacza sytuację, gdy wystąpienie danego scenariusza nie ma istotnego związku z finalnym poziomem wielkości docelowej.
Do ryzyka można odnieść dwie koncepcje – neutralną i pozytywną. Koncepcja neutralna to ryzyko rozumiane jako możliwość wystąpienia odchyleń od zakładanych początkowo celów. Podejście to zakłada możliwość wystąpienia odchyleń zarówno dodatnich jak i ujemnych, co w odniesieniu do działalności gospodarczej oznacza, że końcowy efekt może zakończyć się zarówno zyskiem jak i stratą w stosunku do efektu planowanego. Drugim podejściem jest koncepcja negatywna czyli ryzyko jako niebezpieczeństwo zagrażające realizacji podjętych założeń, według tego podejścia ryzyko może przyczynić się tylko do strat.
Proces zarządzania ryzykiem
Proces zarządzania ryzykiem definiowany jest jako koordynacja zbiorowych wysiłków zmierzających do obniżenia stopnia oddziaływania ryzyka na funkcjonowanie podmiotu gospodarczego i do podejmowania w tym celu optymalnych decyzji. Szczegółowe poznanie charakteru i zakresu potencjalnego ryzyka pozwala na wybór w odpowiednim czasie czynności zapobiegawczych, bądź też minimalizujących jego wpływ i skutki. Zarządzanie ryzykiem obejmuje procesy zmierzające do ograniczania wpływu czynników ryzyka na elementy prowadzonej działalności biznesowej. Z uwagi na ciągłą zmienność warunków działalności zarządzanie ryzykiem nie ma charakteru periodycznego, lecz jest logicznie uporządkowanym ciągiem następujących po sobie zdarzeń, działań, decyzji i uzgodnień, których efektem jest powstanie pewnej wartości dodanej. Głównym celem zarządzania ryzykiem jest zabezpieczenie operacyjnej efektywności przedsiębiorstwa, która zakłócana może być realizującymi się ryzykami. Cel ten opisać można jako stabilizację oraz zapewnienie kontynuowania działalności przez przedsiębiorstwo w taki sposób, aby mogła ona wytwarzać swój produkt lub usługę skutecznie i sprawnie.
Etapy procesu zarządzania ryzykiem:
Identyfikacja ryzyka
Identyfikacja ryzyka polega na przeanalizowaniu i rozpoznaniu ryzyka zachodzącego w firmie, której celem jest jak najwcześniejsze ustalenie niebezpieczeństw zagrażających firmie. To jakie rodzaje ryzyka dany podmiot generuje, jest uzależnione od specyfiki branży w której prowadzona jest działalność gospodarcza. Proces identyfikacji ryzyka powinien być działaniem kompleksowym i obejmować takie działania jak: analiza marketingowa i techniczna polegająca na rozpatrywaniu usług, własności produktów i technologii, analiza procesów dotyczących danych analiza historycznych danych o zbliżonym charakterze bądź mających wpływ na badanie aktualnych zjawisk. Prawidłowo przeprowadzona identyfikacja ryzyka powinna wiązać się z przeglądem wszystkich aspektów działalności przedsiębiorstwa. To oznacza konieczność analizy zarówno procesów zachodzących wewnątrz organizacji, jak również procesów zachodzących na zewnątrz, ze szczególnym uwzględnieniem czynników, które mają bezpośredni i pośredni wpływ na działalność danego podmiotu. Identyfikacja ryzyka zewnętrznego powinna natomiast uwzględniać: otoczenie ekonomiczne, otoczenie prawne, kontrahentów, klientów, konkurencję czy infrastrukturę.
Analiza ryzyka
Celem analizy przeprowadzanej jest pozyskanie informacji o bieżącej strukturze dotkliwości strat. Na tym etapie dochodzi do przyporządkowania określonych metod pomiaru do wyodrębnionych typów i obszarów ryzyka. W zależności od charakteru ryzyka i możliwości danego podmiotu do pomiaru ryzyka mogą być stosowane różne metody, od najprostszych opisowych do skomplikowanych metod wykorzystujących zaawansowane modele ilościowego pomiaru.
Pomiar ryzyka
Znając ryzyko, na które wrażliwa jest organizacja możemy przystąpić do jego dokładnego mierzenia. Musi on obejmować dwa aspekty: wielkość ryzyka rozumiana jako wysokość prawdopodobnej i / lub maksymalnej straty, prawdopodobieństwo realizacji (czyli wystąpienia) danego ryzyka. Dopiero łączna analiza obu tych aspektów daje pełny obraz zagrożenia i będzie częścią modelu ryzyka. Model ten - zbiór ocen wszystkich zagrożeń występujących w organizacji - będzie mógł być wtedy podstawą do decyzji o metodach podejmowania ryzyk w organizacji. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że zarówno wielkość, jak i prawdopodobieństwo realizacji zagrożenia ma kapitalne znaczenie dla wyboru metody jego podjęcia.
Wybór metody zarządzania ryzykiem
Etap ten polega na podjęciu działań mających na celu zmniejszenie poziomu podejmowanego ryzyka. Metody wykorzystywane do kontroli ryzyka dzielimy na działania prewencyjne i bezpośrednie lub też na metody fizyczne i finansowe.
Monitorowanie i kontrola ryzyka
Ten etap odnosi się do trzech płaszczyzn:

  • do badania poziomu podejmowanego ryzyka,
  • do analizowania stopnia osiągnięcia celów założonych na etapie planowania
  • do monitoringu kluczowych obszarów występowania ryzyka.

Kryteria oceny procesu zarządzania ryzykiem są zależne od rodzaju zastosowanej metody kontroli. W przypadku fizycznej kontroli ryzyka, której celem jest minimalizacja prawdopodobieństwa oraz wartości skutków realizacji ryzyka kryterium oceny powinno być osiągnięcie założonego poziomu prawdopodobieństwa oraz wartości skutków realizacji ryzyka. W przypadku retencji ryzyka, której celem jest możliwość wydatkowania lub zgromadzenie środków pieniężnych kryterium oceny powinno być wydatkowanie założonego uprzednio poziomu środków. W przypadku transferu ryzyka tym kryterium powinna być skuteczność dokonanego transferu.
Identyfikacja ryzyka powinna być procesem powtarzalnym (systematycznym), zintegrowanym z procesem planowania działalności. Podczas tej oceny powinny być brane pod uwagę wszelkie możliwe ryzyka, które mogą się pojawić i tym samym wpływać na osiągnięcie zamierzonych celów jednostki. W procesie identyfikacji ryzyka konieczna jest dokładna znajomość jednostki, jej otoczenia oraz zrozumienie celów i zadań oraz czynników kluczowych dla osiągnięcia jej sukcesu. Procedury zarządzania ryzkiem powinny zatem być tak zaprojektowane, aby identyfikacja ryzyka odnosiła się do wytyczonych celów i to zarówno pod kątem rozpoznania szans, jak i zagrożeń. Dla uzyskania odpowiedniej wiedzy o ryzyku należy włączyć identyfikację ryzyka do głównych procesów realizowanych w jednostce. Mimo że kierownik jednostki ponosi jedyną odpowiedzialność za prawidłowe rozpoznanie ryzyka, w procesie tym powinni partycypować wszyscy pracownicy organizacji. Należy zaznaczyć, że proces zarządzania ryzykiem przyniesie wymierne korzyści dla przedsiębiorstwa wtedy, gdy będzie dokonywana rzetelna identyfikacja i ocena ryzyka, a informacje generowane z systemu zarządzania ryzykiem znajdą zastosowanie w codziennym zarządzaniu jednostką gospodarczą.
Michał Wnęk
CDR O/Kraków

   http://produktyregionalne.edu.pl