Najnowszy numer e-biuletynu

 pw4fin

 

Artykuły

Energiczny obywatel – działania na rzecz rozwoju energetyki obywatelskiej, programy wsparcia w zakresie OZE

Energiczny obywatel to projekt finansowany w ramach programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich wdrożonego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej realizowany przez Stowarzyszenie Branży Fotowoltaicznej Polska PV.

 

Celem zadania publicznego realizowanego od maja 2016 r. do końca listopada 2017 r. było zwiększenie zaangażowania w sprawy publiczne mieszkańców i organizacji z województw małopolskiego, śląskiego i podkarpackiego poprzez włączanie ich w aktywne działania na rzecz rozwoju energetyki obywatelskiej. Zadanie stanowiło odpowiedź na problemy jakimi są: niski stopień aktywności obywatelskiej, brak poczucia wpływu Polaków na sprawy publiczne oraz społeczna potrzeba niwelowania barier rozwoju rynku prosumenckiego (rynek prosumencki to rynek produkcji energii elektrycznej przy wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii i odsprzedaży nadwyżki wyprodukowanej energii do zakładu energetycznego bez konieczności zakładania działalności gospodarczej).
Działania w ramach zadania publicznego skierowane były do:
Prosumentów energii elektrycznej- czyli osób prywatnych wytwarzających energię elektryczną na własne potrzeby przy wykorzystaniu instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz sprzedających nadwyżki do sieci energetycznych, nieprowadzących w tym celu ukierunkowanej działalności gospodarczej,
Osób zainteresowanych założeniem instalacji OZE,
Właścicieli i pracowników firm zajmujących się montażem instalacji OZE,
Lokalnych stowarzyszeń działających w branży ekologicznej.
W ramach realizacji zadania publicznego zorganizowany został kongres wprowadzający w czerwcu 2015 r., 24 spotkania lokalne oraz kongres podsumowujący w listopadzie 2017 r. Spotkania lokalne odbywały się w wybranych losowo gminach i dotyczyły problematyki OZE oraz propagowania aktywności obywatelskiej.
W trakcie spotkań odbywały się m.in. dyskusje dotyczące aktualnej problematyki prawnej OZE, prowadzonych prac legislacyjnych, barier.
W trakcie realizacji projektu działała strona internetowa pod adresem www.energiczny.poskapv.pl, mająca stanowić kompendium wiedzy z zakresu odnawialnych źródeł energii ze szczególnym uwzględnieniem aspektów prawnych, będąca miejscem merytorycznej dyskusji na temat aktywności obywatelskich oraz działań obywatelskich.
28 listopada 2017 roku w Ośrodku Szkoleniowo-Dydaktycznym Akademii Górniczo-Hutniczej w Miękini (Miękinia 381, 32-065 Krzeszowice, województwo małopolskie) odbył się Kongres Zamykający „Energiczny Obywatel" będący ostatnim spotkaniem w ramach Projektu. Uczestnicy spotkania mieli okazję poszerzyć swoją wiedzę z zakresu m.in. systemów wsparcia, inicjatyw obywatelskich oraz instalacji OZE zarówno ze strony teoretycznej, jak
i praktycznej dzięki wizycie laboratoryjnej w laboratorium OZE należącym do AGH
w Krakowie.
Podczas Kongresu swoje prezentacje wygłosili członkowie Stowarzyszenia: prezes Stowarzyszenia Bogdan Szymański mówił o Prosumencie w polskim systemie prawnym, v-ce prezes Grzegorz Burek przestawił przegląd mikroźródeł OZE w budowie społeczeństwa prosumenckiego oraz o rozwój rynku OZE w liczbach, a Kinga Partyka podsumowała projekt Energiczny Obywatel, mówiła o podjętych działaniach oraz osiągniętych rezultatach.
Jarosław Kotyza z Katedry Surowców Energetycznych AGH, a zarazem Prezes Ośrodka Szkoleniowo-Dydaktycznego AGH w Miękini wygłosił prezentację pod tytułem „Badania
i rozwój technologii OZE w praktyce", zaś Bartłomiej Świderek z Globenergii – „Energetyka prosumencka w politykach samorządowych".
Swoje wystąpienia mieli także przedstawiciele firm, takich jak: SolarEdge, Viessmann i Dimplex. Pierwsza z nich była reprezentowana przez Michała Maronę, który przedstawił prezentację pod tytułem „Innowacyjne technologie PV zwiększające wydajność instalacji – optymalizacja mocy", druga przez Artura Karczmarczyka który podjął się omówienia tematu „Ekonomika mikroinstalacji OZE – pompy ciepła
i fotowoltaika – razem czy osobno". Ostatnią firmę reprezentował Jakub Kapuśniak przedstawiający studium przypadków integracji rozwiązań grzewczo-chłodniczych opartych o OZE.
Ostatnim prelegentem była Łucja Kućmin-Węglarczyk z Katedry Surowców Energetycznym mówiąca
o Klastrach energii jako odpowiedzi na politykę prosumencką. Po prezentacji Pani Łucji, nastąpiła dyskusja z chętnymi Uczestnikami Kongresu dotycząca klastrów energii.
Uczestnicy mieli także okazję wziąć udział
w zwiedzaniu laboratorium OZE Akademii Górniczo-Hutniczej, gdzie zapoznali się z mikroinstalacjami w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii, w tym pomp ciepła, fotowoltaiki, biomasy, energetyki wiatrowej rekuperacji.
Przerwa kawowa, która miała miejsce podczas spotkania była świetną okazją do rozmowy
z ekspertami, zadawania im pytań, które nurtowały Uczestników, nawiązania nowych kontaktów i znajomości.
Programy wsparcia
Wszyscy zainteresowani inwestycjami w odnawialne źródła energii kalkulują cenę i zyski z inwestycji. Cena jest niestety najczęstszą barierą, której pokonanie staje się łatwiejsze dzięki programów wsparcia.
Przyszli inwestorzy na dzień dzisiejszy mogą szukać wsparcia finansowego z różnych źródeł, jak i mogą liczyć na korzyści płynące z samego użytkowania instalacji opartych na OZE.
Wsparcie finansowe
Wsparcie finansowe dla inwestorów oferowane jest zarówno ze środków krajowych jak i środków zagranicznych – Unii Europejskiej czy np. z funduszy szwajcarskich.
Środki krajowe pochodzą z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i mają postać dotacji lub pożyczek na preferencyjnych warunkach. W ramach różnych programów, dedykowanych określonym rodzajom beneficjentów: osoby fizyczne, przedsiębiorstwa, jednostki samorządu terytorialnego, ogłaszane są nabory wniosków. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej współpracuje w tym temacie z Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, które zajmują się przyjmowaniem wniosków i rozstrzyganiem naborów, oraz z bankami, które odpowiedzialne są za kwestie finansowe.
Środki z Unii Europejskiej są obecnie głównym źródłem wsparcia finansowego dla inwestorów. Na terenie kraju, na szczeblu województw ogłaszane są nabory wniosków w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Są to szczegółowe dokumenty o charakterze operacyjnym. Ich podstawę prawną stanowi ustawa z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Podobnie jak programy NFOŚiGW, tutaj również ogłaszane są nabory wniosków, a ich rozstrzyganie ma charakter konkursowy. Tym sposobem inwestor prywatny może wziąć udział w projektach organizowanych za pośrednictwem np. gminy czy powiatu, a nie indywidualnie, jak ma to miejsce w przypadku środków z NFOŚiGW. Ten sposób pozyskiwania wsparcia finansowego jest jednak na dzień dzisiejszy szybszy i bardziej elastyczny.
Wsparcie wynikające z ustawy o odnawialnych źródłach energii
NET-METERING
Net-metering to system wsparcia mikroinstalacji polegający na rozliczaniu się na podstawie rzeczywistej różnicy między energią wyprodukowaną przez instalację i wprowadzoną do sieci a energią z sieci pobraną. Rozliczanie się w bilansie rocznym umożliwia wprowadzenie do sieci energii w momencie nadprodukcji
w stosunku do zapotrzebowania energetycznego obiektu oraz pobranie energii z sieci w okresach kiedy zapotrzebowanie na energię jest wyższe niż bieżąca produkcja. Taki system nakłania inwestorów – prosumentów, do tego by jak najwięcej energii zużywać bezpośrednio w czasie jej produkcji. Tylko nadwyżki energii – ta część, która nie zostanie wykorzystana – trafiają do sieci elektroenergetycznej w której jest magazynowana.
Zgodnie z zapisami nowelizacji ustawy o OZE z dnia 22 czerwca 2016 r. wytwórca za każdą 1 kWh wprowadzoną do sieci będzie mógł z niej pobrać 0,8 kWh (instalacje o mocy do 10kW), a 0.7 kWh (instalacje 10-40 kW). Taki system obowiązuje jedynie prosumentów. Prosument nie może energii elektrycznej sprzedawać. Może jedynie oszczędzać na rachunkach wykorzystując darmowy prąd z instalacji PV.
SYSTEM AUKCYJNY
System aukcyjny to mechanizm wsparcia zastępujący obecnie obowiązujący system zielonych certyfikatów. Będzie on mechanizmem rozliczania się ze sprzedaży energii wyprodukowanej przez instalacje odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznej zgłaszany w drodze aukcji.
Co roku ogłaszany będzie budżet jaki może zostać wydany na produkcję energii elektrycznej z „zielonych" źródeł. Podawana będzie ilość energii i cena referencyjna – maksymalna. Potencjalni przedsiębiorcy, którzy chcą inwestować w energię odnawialną, będą proponować, za ile daną megawatogodzinę mogą wyprodukować. Wygrywają oczywiście najtańsi. Aukcję wygrywa pula najlepszych ofert o łącznej wartości określonej w ogłoszeniu
o aukcji.
Po wygranej aukcji inwestor może przystąpić do budowy instalacji, ponieważ ma zagwarantowane, że przez 15 kolejnych lat będzie sprzedawał wyprodukowaną energię za cenę, którą zgłosił na aukcji.
Aukcje będą realizowane oddzielnie dla pięciu koszyków technologicznych, odrębnie dla instalacji o łącznej mocy zainstalowanej nie większej niż 1MW oraz większej niż 1MW:
1) o stopniu wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej, łącznej bez względu na źródło pochodzenia, większym niż 3504 MWh/MW/rok;
2) wykorzystujących do wytworzenia energii elektrycznej ulegającą biodegradacji część odpadów przemysłowych i komunalnych, pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, w tym odpadów z instalacji do przetwarzania odpadów oraz odpadów z uzdatniania wody i oczyszczania ścieków, w szczególności osadów ściekowych, zgodnie z przepisami o odpadach w zakresie kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania odpadów;
3) w których emisja CO2 jest nie większa niż 100 kg/MWh, o stopniu wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej większym niż 3504 MWh/MW/rok;
4) przez członków klastra energii;
5) przez członków spółdzielni energetycznej;
6) wykorzystujących wyłącznie biogaz rolniczy do wytwarzania energii elektrycznej;
7) innej niż wymieniona w pkt 1–6.",
W przypadku, gdy ilość energii określonej na aukcji nie zostanie pokryta z zarejestrowanych zgłoszeń, Prezes URE może ogłosić kolejną aukcję. Oferty, które nie zostały zakwalifikowane w drodze aukcji mogą wziąć udział
w kolejnej ogłoszonej aukcji za rok.
System aukcyjny zastąpił funkcjonujący do tej pory systemem świadectw pochodzenia.
Świadectwo pochodzenia – dokument potwierdzający ilość energii wyprodukowanej z odnawialnych źródeł energii. Wydaje je Prezes Urzędu Regulacji Energetyki za pośrednictwem operatora systemu elektroenergetycznego, na którego obszarze działania znajduje się odnawialne źródło energii. Rejestracją oraz obrotem certyfikatami wynikającymi z zarejestrowanych świadectw zajmuje się Towarowa Giełda Energii SA. Prowadzi ona również rynek praw majątkowych, na którym sprzedawane i kupowane są prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii produkowanej ze źródeł odnawialnych lub kogeneracji. Najpopularniejsze są „zielone certyfikaty" czyli świadectwa pochodzenia energii z odnawialnych źródeł energii. Oprócz systemu zielonych certyfikatów istnieją również:
czerwone – świadectwa pochodzenia energii elektrycznej z tzw. wysokosprawnej kogeneracji, łączna produkcja prądu i ciepła;
żółte (wcześniej niebieskie) – świadectwa pochodzenia z małych źródeł kogeneracyjnych opalanych gazem lub o mocy elektrycznej poniżej 1 MW,
fioletowe – świadectwa pochodzenia ze źródeł wykorzystujących gaz z odmetanowania kopalń lub biogaz;
pomarańczowe – ze źródeł zaopatrzonych
w instalacje wychwytywania i zatłaczania dwutlenku węgla (CCS – Carbon Capture and Storage);
błękitne – z nowych, wysokosprawnych źródeł;
białe – mające na celu promowanie poprawy efektywności energetycznej i obniżanie zużycia energii końcowej
Zielone certyfikaty funkcjonują w Polsce od 2005 r. Rejestracja w systemie zielonych certyfikatów została zakończona z dniem 30 czerwca 2016 roku. Instalacje przyłączone do sieci po tej dacie nie mogą starać się o wydanie świadectw pochodzenia, ponieważ obowiązującym systemem wsparcia jest system aukcyjny. Zielone certyfikaty będą jednak wydawane jeszcze przez min 15 lat – tyle wynosi ich okres obowiązywania.
Waldemar Gorajczyk
Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie
Piotr Rachwał
Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
Wydział Rolniczo-Ekonomiczny
Zakład Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa

   http://produktyregionalne.edu.pl